Khi quy mô công trình không phản ánh độ khó của thiết kế
Trong ngành kiến trúc, nhiều người thường cho rằng những công trình lớn sẽ phức tạp hơn, mất nhiều thời gian hơn và đòi hỏi nhiều nguồn lực hơn để hoàn thành. Điều đó đúng ở nhiều trường hợp, nhưng không phải lúc nào cũng vậy.
Tại Open Space, có những dự án sở hữu diện tích vừa phải, yêu cầu kỹ thuật không quá đặc biệt, quy trình thi công tương đối đơn giản, nhưng thời gian thiết kế lại kéo dài hơn dự kiến rất nhiều. Không phải vì công trình khó xây, cũng không phải vì phát sinh quá nhiều thay đổi trong quá trình triển khai. Lý do nằm ở một điều tưởng chừng đơn giản hơn rất nhiều: làm sao để mọi thứ trở nên vừa đủ.
Đó là một quá trình đòi hỏi nhiều thời gian hơn những gì người ta thường nhìn thấy trên bản vẽ cuối cùng.
Điều khó nhất trong thiết kế đôi khi là biết nên bỏ đi điều gì
Khi bắt đầu một dự án, việc bổ sung thêm ý tưởng thường khá dễ dàng. Chúng ta có thể thêm vật liệu, thêm chi tiết trang trí, thêm điểm nhấn hay bổ sung nhiều lớp không gian khác nhau để công trình trở nên ấn tượng hơn.
Nhưng một công trình tốt không phải lúc nào cũng được tạo nên từ việc thêm vào.
Trong rất nhiều trường hợp, giá trị của thiết kế lại nằm ở khả năng lược bỏ:
- Những chi tiết không thực sự cần thiết.
- Những khoảng không gian sử dụng chưa hiệu quả.
- Những yếu tố làm công trình trở nên phức tạp hơn nhưng không mang lại giá trị tương xứng cho trải nghiệm sống.
Đây chính là giai đoạn chiếm nhiều thời gian nhất của dự án. Mỗi quyết định tưởng như rất nhỏ đều kéo theo hàng loạt câu hỏi cần được giải quyết. Nếu bỏ đi một vách ngăn, ánh sáng sẽ thay đổi như thế nào? Nếu điều chỉnh lại tỷ lệ không gian, trải nghiệm sử dụng có tốt hơn không? Nếu giảm bớt một chi tiết trang trí, tổng thể công trình có còn giữ được sự cân bằng cần thiết không?
Quá trình này thường lặp đi lặp lại nhiều lần trước khi đội ngũ thiết kế tìm ra phương án phù hợp nhất.
Tối ưu diện tích không phải là đưa thật nhiều công năng vào một mặt bằng
Một trong những yêu cầu quan trọng của dự án là tối ưu hóa diện tích sử dụng. Tuy nhiên, tối ưu không có nghĩa là cố gắng đưa càng nhiều chức năng càng tốt vào cùng một không gian. Đó là một cách tiếp cận khá phổ biến nhưng chưa chắc đã mang lại hiệu quả lâu dài.
Một ngôi nhà có thể sở hữu rất nhiều công năng nhưng vẫn khiến người sử dụng cảm thấy chật chội, bí bách hoặc bất tiện trong sinh hoạt hàng ngày. Ngược lại, một không gian được tổ chức hợp lý thường mang lại cảm giác rộng rãi hơn rất nhiều dù diện tích thực tế không thay đổi.
Vì vậy, thay vì tìm cách tăng thêm số lượng chức năng, Open Space tập trung vào việc nâng cao chất lượng sử dụng của từng mét vuông. Chúng tôi dành thời gian nghiên cứu thói quen sinh hoạt của gia chủ, cách các thành viên di chuyển trong không gian và những nhu cầu thực sự diễn ra mỗi ngày.
Khi mọi khu vực đều được sử dụng đúng mục đích và vận hành hiệu quả, diện tích tự nhiên sẽ trở nên “lớn hơn” trong cảm nhận của người sử dụng.
Càng tối giản, càng không có chỗ cho sai sót
Có một nghịch lý rất thú vị trong thiết kế kiến trúc. Những công trình nhiều chi tiết thường tạo cảm giác phức tạp, trong khi những công trình tối giản lại trông rất nhẹ nhàng và đơn giản. Tuy nhiên, từ góc độ thiết kế, mọi thứ lại diễn ra theo chiều ngược lại.
Khi số lượng chi tiết được giảm xuống, mỗi yếu tố còn lại đều trở nên quan trọng hơn. Khi không còn quá nhiều vật liệu hay chi tiết trang trí để thu hút sự chú ý, tỷ lệ không gian, ánh sáng, vật liệu và đường nét kiến trúc phải thực sự chính xác.
Chỉ cần một quyết định chưa hợp lý, sự mất cân bằng sẽ dễ dàng bị nhận ra. Đó là lý do những công trình theo đuổi sự tối giản thường đòi hỏi nhiều thời gian nghiên cứu và điều chỉnh hơn rất nhiều so với suy nghĩ của đa số người nhìn từ bên ngoài.
Sự đơn giản mà chúng ta nhìn thấy thường là kết quả của rất nhiều giờ làm việc phía sau.
Thiết kế tối giản không phải là làm ít đi
Nhiều người vẫn cho rằng tối giản đồng nghĩa với việc giảm bớt mọi thứ hoặc tạo ra một không gian trống trải. Nhưng trong kiến trúc, tối giản chưa bao giờ là mục tiêu cuối cùng.
Mục tiêu thực sự là giữ lại những điều quan trọng nhất.
Một công trình tối giản vẫn phải đáp ứng đầy đủ nhu cầu sử dụng. Vẫn phải đảm bảo tính thẩm mỹ. Vẫn phải tạo ra cảm xúc và mang lại trải nghiệm sống tích cực cho người sử dụng.
Điểm khác biệt nằm ở việc mọi thứ đều có lý do để tồn tại:
- Không có chi tiết nào xuất hiện chỉ vì thói quen.
- Không có vật liệu nào được sử dụng chỉ vì xu hướng.
- Không có diện tích nào bị lãng phí nếu nó không phục vụ cho chất lượng sống.
Chính sự chọn lọc đó mới tạo nên giá trị của thiết kế tối giản.
Góc nhìn từ Open Space
Tại Open Space, chúng tôi luôn tin rằng một công trình tốt không phải là công trình có nhiều nhất. Đó là công trình phù hợp nhất với những người sẽ sống trong đó.
Vì vậy, trong mỗi dự án, đội ngũ luôn dành nhiều thời gian để rà soát từng chi tiết, từng quyết định thiết kế và từng phương án công năng. Không phải để làm mọi thứ phức tạp hơn, mà để đảm bảo công trình sau cùng thực sự phục vụ tốt cho cuộc sống của gia chủ.
Có những dự án nhìn rất đơn giản sau khi hoàn thiện. Nhưng phía sau sự đơn giản đó là hàng chục lần điều chỉnh, hàng trăm giờ nghiên cứu và rất nhiều cuộc trao đổi nhằm tìm ra phương án phù hợp nhất.
Kết luận
Một dự án nhỏ không đồng nghĩa với một dự án dễ. Và một công trình tối giản chưa bao giờ là kết quả của việc làm ít đi. Ngược lại, đó thường là kết quả của quá trình suy nghĩ nhiều hơn, tính toán kỹ hơn và lựa chọn khắt khe hơn để giữ lại những điều thực sự có giá trị.
👉 Thiết kế tối giản thật ra cần rất nhiều tính toán.
Bởi điều khó nhất trong kiến trúc không phải là tạo ra nhiều hơn. Mà là biết chính xác điều gì nên được giữ lại để công trình vừa đủ, bền vững và đáng sống trong nhiều năm sau đó.
📩 Nếu bạn đang tìm kiếm một giải pháp thiết kế tối ưu về công năng, diện tích và trải nghiệm sống thay vì chỉ tập trung vào hình thức, Open Space sẵn sàng đồng hành cùng bạn ngay từ những bước đầu tiên của dự án.
KTS Vũ Xuân Đông
Open Space Studio
——–
CÔNG TY TNHH THIẾT KẾ – XÂY DỰNG KHÔNG GIAN MỞ (OPEN SPACE)
📍 Địa chỉ: 384/13 Cộng Hòa, P.Tân Bình, TP.HCM
📞 Hotline: (+84) 28 3 811 8806 – (+84) 397 78 05 78 – (+84) 387 78 05 78
📧 Mail: contact@openspace.com.vn
🌐 Fanpage: https://www.facebook.com/openspace.com.vn/
