Có một điều ít được nhìn thấy trong quá trình thiết kế một ngôi nhà: đôi khi, quyết định chuyên môn quan trọng nhất của KTS lại là loại bỏ một phương án mà chính mình rất thích.
Một hình khối đẹp. Một chi tiết kiến trúc ấn tượng. Một loại vật liệu đang được nhiều công trình sử dụng. Một ý tưởng khi đưa lên phối cảnh có thể tạo ra hiệu ứng rất mạnh.
Nhưng một KTS chuyên nghiệp không chỉ nhìn vào việc một phương án có đẹp hay không.
KTS phải tiếp tục đặt câu hỏi: Có thi công được không? Có phù hợp với công trình không? Có ảnh hưởng đến công năng không? Sau vài năm sử dụng thì sao? Chi phí có tương xứng với giá trị mang lại không?
Bởi khách hàng nhìn thấy một ngôi nhà trong tương lai. Còn KTS phải nhìn thấy cả quá trình để xây dựng và sử dụng ngôi nhà đó.
Một phương án đẹp chưa chắc là một phương án tốt
Trong thiết kế kiến trúc, hình ảnh có sức thuyết phục rất lớn.
Một phối cảnh được xử lý tốt có thể khiến một không gian trở nên rộng hơn, vật liệu nổi bật hơn và các chi tiết kiến trúc trở nên hoàn hảo hơn thực tế.
Điều đó không có nghĩa là hình ảnh sai. Nhưng nó chỉ thể hiện một thời điểm và một góc nhìn.
Khi đưa ý tưởng vào công trình thật, KTS phải đối diện với rất nhiều yếu tố khác: kích thước thực tế, kết cấu, kỹ thuật, vật liệu, nhân công, điều kiện thi công, khí hậu, khả năng bảo trì và cách gia chủ sử dụng không gian.
Một chi tiết có thể rất đẹp trên màn hình, nhưng nếu phải xử lý cấu tạo quá phức tạp, khó kiểm soát chất lượng hoặc dễ phát sinh lỗi khi thi công, KTS cần cân nhắc lại.
Đó là lúc chữ “không” trở nên cần thiết.
Không vì hình ảnh đẹp mà bỏ qua khả năng thi công
Có những ý tưởng trông rất đơn giản trên phối cảnh nhưng lại phức tạp khi xây dựng.
Một đường cong, một khe âm, một mảng ốp liền mạch hay một hệ cửa đặc biệt đều cần được chuyển thành cấu tạo cụ thể. Phía sau hình ảnh hoàn thiện là khung, liên kết, kích thước, vật liệu và trình tự thi công.
Nếu cấu tạo không được tính toán kỹ, công trình có thể gặp sai lệch giữa bản vẽ và thực tế.
Khi đó, việc cố giữ nguyên một chi tiết chỉ vì nó đẹp có thể khiến chi phí tăng, thời gian thi công kéo dài hoặc chất lượng hoàn thiện không đạt như kỳ vọng.
Một KTS có trách nhiệm sẽ không cố bảo vệ ý tưởng chỉ vì đó là ý tưởng do mình tạo ra.
Nếu cần, chính KTS phải là người đầu tiên nói: “Chi tiết này nên thay đổi.”
Không vì trend mà đưa vào mọi công trình
Xu hướng kiến trúc thay đổi liên tục.
Hôm nay một kiểu vật liệu được yêu thích, ngày mai có thể xuất hiện một phong cách khác. Một màu sắc, hình khối hay kiểu nội thất có thể trở thành xu hướng trong một khoảng thời gian nhất định.
Nhưng một ngôi nhà thường được sử dụng trong nhiều năm.
Nếu một xu hướng không phù hợp với kiến trúc tổng thể, điều kiện khu đất hoặc cách sống của gia chủ, việc đưa nó vào chỉ để công trình “bắt trend” có thể khiến thiết kế nhanh chóng mất đi tính phù hợp.
KTS cần phân biệt giữa xu hướng có giá trị lâu dài và một hiệu ứng thị giác chỉ phù hợp trong một thời điểm.
Đôi khi, phương án tốt hơn lại là một thiết kế tiết chế, sử dụng vật liệu và hình khối phù hợp với bản chất công trình thay vì cố gắng đưa quá nhiều xu hướng vào cùng một không gian.
Không vì muốn tạo điểm nhấn mà làm ảnh hưởng tổng thể
Một công trình không cần mọi khu vực đều gây ấn tượng.
Nếu quá nhiều chi tiết cùng muốn trở thành điểm nhấn, tổng thể rất dễ mất cân bằng.
Một bức tường quá nổi bật có thể làm lu mờ không gian xung quanh. Một vật liệu quá mạnh có thể khiến những khu vực khác trở nên rời rạc. Một hình khối đặc biệt, nếu đặt sai vị trí, có thể phá vỡ sự cân bằng của toàn bộ mặt đứng.
KTS vì vậy phải biết điểm nào nên được nhấn và điểm nào nên được tiết chế.
Đây là một trong những khác biệt giữa việc tạo ra một hình ảnh đẹp và tạo ra một công trình có chất lượng kiến trúc.
Thiết kế không phải là cuộc thi xem một không gian có bao nhiêu chi tiết ấn tượng.
Quan trọng hơn là khi nhìn toàn bộ công trình, mọi thứ có đang phối hợp với nhau hay không.
“Không” với một phương án đôi khi là để bảo vệ ngân sách
Một chi tiết đặc biệt thường đi kèm với chi phí đặc biệt.
Cấu tạo phức tạp có thể cần thêm nhân công. Vật liệu hiếm có thể có chi phí cao hơn. Một giải pháp khó thi công có thể phát sinh thêm thời gian và công đoạn.
Nếu giá trị thẩm mỹ mà nó tạo ra không tương xứng với phần chi phí tăng thêm, KTS cần đưa vấn đề này trở lại bàn thiết kế.
Điều đó không có nghĩa là luôn chọn phương án rẻ nhất.
Ngược lại, mục tiêu là giúp gia chủ chi tiền đúng vào những thứ thực sự tạo ra giá trị cho công trình.
Có thể một khoản ngân sách nên được dành cho hệ cửa, giải pháp chống nóng, ánh sáng, vật liệu bền hoặc một không gian gia đình sử dụng mỗi ngày thay vì một chi tiết chỉ tạo hiệu ứng hình ảnh.
KTS không chỉ thiết kế cho ngày bàn giao
Một trong những sai lầm khi đánh giá thiết kế là chỉ nhìn vào thời điểm công trình vừa hoàn thiện.
Nhưng sau ngày bàn giao, ngôi nhà mới bắt đầu thực sự được sử dụng.
Gia chủ sẽ lau dọn, bảo trì, sửa chữa, thay thế vật liệu, sử dụng hệ thống kỹ thuật và sống trong những không gian đó mỗi ngày.
Vì vậy, KTS cần nhìn xa hơn hình ảnh của ngày hoàn thiện.
Một chi tiết khó vệ sinh. Một vật liệu khó thay thế. Một cấu tạo dễ xuống cấp. Một không gian đẹp nhưng bất tiện khi sử dụng đều có thể trở thành vấn đề sau này.
Đó là lý do một phương án thiết kế tốt phải được nhìn từ cả hiện tại và tương lai.
Một chữ “không” có thể tạo ra một quyết định tốt hơn
Nói “không” không đồng nghĩa với việc từ chối ý tưởng. Trong nhiều trường hợp, nó là bước đầu tiên để tìm ra một giải pháp tốt hơn.
Thay vì bỏ hoàn toàn một điểm nhấn, KTS có thể tìm cách tiết chế tỷ lệ. Thay vì sử dụng vật liệu khó bảo trì, có thể tìm một vật liệu khác tạo hiệu ứng tương tự. Thay vì giữ nguyên một cấu tạo phức tạp, có thể đơn giản hóa để dễ thi công mà vẫn giữ được tinh thần thiết kế.
Giá trị của KTS nằm ở khả năng chuyển một mong muốn thành giải pháp phù hợp, chứ không phải chỉ thực hiện mọi ý tưởng theo đúng hình thức ban đầu.
Với Open Space, mỗi quyết định thiết kế đều cần được nhìn từ nhiều phía: thẩm mỹ, công năng, kỹ thuật, chi phí và trải nghiệm sử dụng.
Bởi một công trình tốt không phải là công trình có tất cả những gì KTS thích. Đó là công trình mà sau khi mọi thứ được cân nhắc, những gì được giữ lại đều có lý do để tồn tại.
Điều Open Space muốn bảo vệ không chỉ là thiết kế
Một KTS chuyên nghiệp không chỉ tạo ra thứ khách hàng muốn nhìn thấy. KTS còn phải bảo vệ thứ mà khách hàng sẽ phải sử dụng, bảo trì và sống cùng trong nhiều năm sau đó. Vì vậy, nếu một phương án rất đẹp nhưng không phù hợp, KTS cần đủ chuyên môn để nói “không”.
Nếu một xu hướng không phục vụ công trình, cần biết khi nào nên bỏ qua. Nếu một điểm nhấn làm ảnh hưởng đến tổng thể, cần biết khi nào nên tiết chế. Và nếu một ý tưởng có thể được thực hiện tốt hơn bằng một giải pháp khác, KTS cần có trách nhiệm đưa ra lựa chọn đó.
Đó không phải là giới hạn của sự sáng tạo.
Đó là cách sự sáng tạo trở thành một công trình có giá trị thực tế.
Bạn đang có một phương án thiết kế nhưng chưa chắc đâu là quyết định nên giữ?
📩 Gửi Open Space bản vẽ hoặc phối cảnh hiện có, diện tích khu đất, nhu cầu sử dụng và mức đầu tư dự kiến. KTS sẽ cùng bạn rà lại những điểm quan trọng trước khi triển khai: công năng, vật liệu, khả năng thi công, chi phí và khả năng sử dụng lâu dài.
Đôi khi, điều bạn cần từ một KTS không phải là một người luôn nói “được”.
Mà là một người đủ hiểu công trình để biết khi nào nên nói “không”, và sau chữ “không” đó là một phương án tốt hơn.
💬 Bạn có từng có một ý tưởng rất thích nhưng sau khi xem xét thực tế lại phải bỏ đi chưa?
KTS Vũ Xuân Đông
Open Space Studio
——–
CÔNG TY TNHH THIẾT KẾ – XÂY DỰNG KHÔNG GIAN MỞ (OPEN SPACE)
📍 Địa chỉ: 384/13 Cộng Hòa, P.Tân Bình, TP.HCM
📞 Hotline: (+84) 28 3 811 8806 – (+84) 387 78 05 78
📧 Mail: contact@openspace.com.vn
🌐 Fanpage: https://www.facebook.com/openspace.com.vn/
