Có một điều khá thú vị trong thiết kế kiến trúc: diện tích trên bản vẽ và cảm giác rộng rãi khi sống trong nhà không phải lúc nào cũng giống nhau.
Hai căn nhà có thể cùng diện tích xây dựng, cùng số phòng nhưng khi bước vào lại mang đến hai trải nghiệm hoàn toàn khác nhau. Một căn tạo cảm giác thoáng, rộng và có chiều sâu. Căn còn lại lại khiến người ở cảm thấy bí, chật và thiếu không gian.
Điều này cho thấy cảm giác rộng rãi không chỉ phụ thuộc vào số mét vuông. Nó đến từ cách KTS tổ chức tỷ lệ, chiều cao, tầm nhìn, giao thông, sự liên kết, ánh sáng và vật liệu trong tổng thể công trình.
Diện tích lớn chưa chắc tạo cảm giác rộng
Khi nói về một căn nhà rộng, chúng ta thường nghĩ ngay đến diện tích.
Tuy nhiên, một mặt bằng lớn nhưng bị chia nhỏ thành quá nhiều phòng, có hành lang dài, nhiều góc khuất và thiếu liên kết giữa các khu vực vẫn có thể tạo cảm giác chật.
Ngược lại, một căn nhà có diện tích vừa phải nhưng tổ chức không gian hợp lý có thể tạo ra cảm giác rộng hơn đáng kể.
Vì vậy, trong thiết kế nhà, câu hỏi không chỉ là “Có bao nhiêu mét vuông?”, mà còn là “Những mét vuông đó đang được tổ chức như thế nào?”
1. Tỷ lệ không gian quyết định cảm giác đầu tiên
Một căn phòng không nhất thiết phải thật lớn mới tạo cảm giác rộng.
Tỷ lệ giữa chiều dài, chiều rộng, chiều cao, kích thước cửa và đồ nội thất đều ảnh hưởng đến cảm nhận của người sử dụng.
Một căn phòng quá dài và hẹp có thể tạo cảm giác bí dù diện tích thực tế không nhỏ. Trong khi đó, một không gian có tỷ lệ cân đối, tầm nhìn tốt và ít bị chia cắt thường mang lại cảm giác thoáng hơn.
Đây là lý do KTS cần tính toán mặt bằng từ tổng thể thay vì chỉ cố gắng tăng diện tích cho từng phòng.
2. Chiều cao cũng có thể “mở rộng” không gian
Diện tích sàn chỉ là một chiều của không gian.
Chiều cao trần, khoảng thông tầng hay sự thay đổi cao độ hợp lý có thể tạo thêm cảm giác về chiều sâu và độ thoáng.
Đặc biệt ở những khu vực sinh hoạt chung, việc tạo ra một khoảng cao thoáng vừa đủ có thể khiến không gian trở nên nhẹ hơn, thay vì bị giới hạn bởi cảm giác “một chiếc hộp”.
Tuy nhiên, chiều cao không phải càng lớn càng tốt. KTS cần cân bằng giữa tỷ lệ kiến trúc, công năng, điều hòa không khí và cảm giác gần gũi khi sử dụng.
3. Tầm nhìn quyết định không gian có “đi xa” được hay không
Một trong những cách hiệu quả để tạo cảm giác rộng là mở rộng tầm nhìn.
Khi từ phòng khách có thể nhìn thấy sân vườn, từ bếp có thể kết nối với bàn ăn hoặc từ hành lang có thể nhìn xuyên đến một khoảng xanh, ranh giới giữa các không gian trở nên mềm hơn.
Người sử dụng không chỉ nhìn thấy diện tích của căn phòng đang đứng, mà còn cảm nhận được không gian phía sau nó.
Đây là lý do một khoảng sân nhỏ, giếng trời hay mảng xanh đôi khi có thể tạo ra giá trị lớn hơn chính diện tích mà nó chiếm.
4. Giao thông tốt giúp nhà “rộng” lên
Một căn nhà có quá nhiều hành lang và lối đi sẽ dành một phần diện tích đáng kể cho việc di chuyển.
Nếu các không gian thường xuyên sử dụng nằm quá xa nhau, người ở không chỉ phải di chuyển nhiều hơn mà còn cảm thấy mặt bằng bị chia nhỏ.
Ngược lại, khi KTS tổ chức giao thông hợp lý, các tuyến đi lại được rút gọn và những khu vực có cùng tần suất sử dụng được đặt gần nhau, diện tích sẽ được sử dụng hiệu quả hơn.
Nhà rộng không có nghĩa là phải đi thật nhiều mới đến được mọi nơi.
Một mặt bằng tốt là mặt bằng giúp việc di chuyển trở nên tự nhiên và gần như không cần suy nghĩ.
5. Sự liên kết giữa các khu vực tạo ra cảm giác liền mạch
Một ngôi nhà có thể có nhiều phòng nhưng vẫn không tạo cảm giác rộng nếu các phòng bị đóng kín và tách biệt.
Ngược lại, sự liên kết hợp lý giữa phòng khách, bếp, bàn ăn, sân vườn hoặc những khu vực sinh hoạt chung có thể tạo ra một không gian liên tục.
Điều này không có nghĩa tất cả phải mở hoàn toàn. Nhà ở vẫn cần sự riêng tư.
Bài toán của KTS là xác định khu vực nào nên kết nối, khu vực nào nên ngăn cách và mức độ mở bao nhiêu là phù hợp với gia đình.
6. Ánh sáng và vật liệu có thể thay đổi cảm nhận về diện tích
Ánh sáng tự nhiên là một yếu tố quan trọng tạo nên cảm giác rộng thoáng.
Một không gian có ánh sáng được phân bổ hợp lý sẽ tạo chiều sâu và giúp các bề mặt trở nên nhẹ hơn. Ngược lại, những khu vực thiếu sáng dễ tạo cảm giác nặng và hẹp.
Vật liệu cũng có vai trò tương tự. Màu sắc, độ phản xạ, kích thước bề mặt, đường ron và cách sử dụng vật liệu có thể khiến không gian trở nên liền mạch hoặc bị chia nhỏ về mặt thị giác.
Vì vậy, thiết kế không chỉ là bài toán của mặt bằng mà còn là bài toán về cảm nhận không gian.
Rộng không phải là nhiều mét vuông hơn
Cuối cùng, một ngôi nhà rộng không nhất thiết là ngôi nhà có diện tích lớn hơn.
Đó có thể là ngôi nhà biết tận dụng chiều cao, kiểm soát tầm nhìn, rút gọn giao thông, tạo sự liên kết giữa các khu vực và đưa ánh sáng vào đúng nơi.
Một thiết kế tốt không chỉ tạo ra thêm diện tích. Nó tạo ra cảm giác và giá trị sử dụng lớn hơn từ diện tích đang có.
Đây cũng là cách Open Space tiếp cận khi thiết kế một công trình: không bắt đầu bằng việc cố gắng “nhồi” thật nhiều công năng vào mặt bằng, mà tìm cách hiểu gia đình sử dụng không gian như thế nào để từ đó tổ chức một ngôi nhà phù hợp hơn.
Bạn đang có một khu đất nhưng chưa biết làm sao để nhà vừa đủ rộng vừa đủ thoáng?
📩 Hãy gửi Open Space diện tích khu đất, số thành viên, nhu cầu sử dụng và mặt bằng hiện trạng nếu có. KTS sẽ cùng bạn phân tích cách tổ chức công năng, giao thông, tầm nhìn và khoảng mở để tìm ra phương án phù hợp trước khi triển khai thiết kế.
KTS Vũ Xuân Đông
Open Space Studio
——–
CÔNG TY TNHH THIẾT KẾ – XÂY DỰNG KHÔNG GIAN MỞ (OPEN SPACE)
📍 Địa chỉ: 384/13 Cộng Hòa, P.Tân Bình, TP.HCM
📞 Hotline: (+84) 28 3 811 8806 – (+84) 387 78 05 78
📧 Mail: contact@openspace.com.vn
🌐 Fanpage: https://www.facebook.com/openspace.com.vn/
