Khi thiết kế nhà phố hoặc biệt thự, nhiều gia chủ thường mong muốn:
“Làm giếng trời lớn một chút để nhà thật sáng và thoáng.”
Nghe có vẻ hợp lý.
Giếng trời lớn hơn có thể đưa nhiều ánh sáng vào nhà hơn.
Nhưng câu hỏi quan trọng là:
Chúng ta cần nhiều ánh sáng nhất có thể, hay cần một lượng ánh sáng vừa đủ và dễ chịu?
Bởi trong kiến trúc:
Nhiều hơn chưa chắc đã tốt hơn.
- GIẾNG TRỜI KHÔNG CHỈ ĐỂ LẤY SÁNG
Một giếng trời được thiết kế tốt có thể đảm nhiệm nhiều vai trò:
Lấy sáng tự nhiên.
Hỗ trợ thông gió.
Tạo khoảng thở giữa ngôi nhà.
Kết nối các tầng.
Đưa cây xanh vào bên trong.
Tạo điểm nhấn và cảm xúc cho kiến trúc.
Vì vậy, kích thước của giếng trời không nên được quyết định đơn giản bằng câu hỏi:
“Làm được lớn bao nhiêu?”
Mà phải bắt đầu từ:
“Chúng ta muốn giếng trời giải quyết vấn đề gì?”
- GIẾNG TRỜI QUÁ LỚN CÓ THỂ ĐƯA QUÁ NHIỀU NHIỆT VÀO NHÀ
Đây là điều đặc biệt cần lưu ý trong khí hậu nóng như ở Việt Nam.
Nếu phía trên giếng trời sử dụng một diện tích kính lớn và chịu nắng trực tiếp trong nhiều giờ, nó có thể trở thành một nguồn thu nhiệt đáng kể.
Kết quả là:
Nhà rất sáng – nhưng cũng rất nóng.
Đặc biệt vào buổi trưa, khu vực ngay dưới giếng trời có thể trở nên khó chịu.
Cuối cùng gia chủ lại phải:
Che rèm → dán phim → bổ sung lam → tăng điều hòa… để sửa một vấn đề đáng lẽ nên được giải quyết ngay từ thiết kế.
- ÁNH SÁNG TỐT KHÔNG NHẤT THIẾT PHẢI CHIẾU TRỰC TIẾP
Đây là một nguyên tắc em nghĩ rất quan trọng.
Giếng trời tốt không nhất thiết phải để một luồng nắng mạnh chiếu thẳng xuống giữa nhà.
Ánh sáng có thể được:
Lọc qua lam.
Lọc qua cây xanh.
Phản xạ qua tường sáng màu.
Khuếch tán qua vật liệu phù hợp.
Hoặc đi vào từ các bề mặt bên của giếng trời.
Khi đó, ánh sáng đi sâu xuống các tầng nhưng dịu và phân bố đều hơn.
Đôi khi một giếng trời vừa phải nhưng xử lý ánh sáng tốt lại dễ chịu hơn một khoảng mở rất lớn.
- GIẾNG TRỜI CÀNG CAO, CÀNG PHẢI NGHĨ ĐẾN CÁCH ĐƯA ÁNH SÁNG XUỐNG DƯỚI
Với nhà 3–4 tầng, vấn đề không chỉ là kích thước ô mở trên mái.
Ánh sáng còn phải đi qua một “ống đứng” khá dài trước khi đến tầng thấp.
Nếu tỷ lệ không hợp lý, có thể xảy ra tình trạng:
Tầng trên rất sáng nhưng tầng dưới vẫn tối.
Vì vậy cần xem xét đồng thời:
Chiều rộng + chiều cao + màu bề mặt + độ phản xạ + vật cản + hướng ánh sáng.
Đây là bài toán về tỷ lệ không gian, chứ không chỉ là diện tích giếng trời.
- MUỐN THÔNG GIÓ, PHẢI CÓ ĐƯỜNG CHO KHÔNG KHÍ ĐI
Một giếng trời cao có thể hỗ trợ hiệu ứng đối lưu: không khí nóng có xu hướng đi lên và thoát ra phía trên.
Nhưng điều này chỉ hiệu quả khi có:
Đường lấy gió vào + đường dẫn khí + cửa thoát khí phía trên.
Nếu phần mái giếng trời đóng kín hoàn toàn, chỉ tăng diện tích kính chưa chắc giúp ngôi nhà thông thoáng hơn.
Vì vậy:
Giếng trời lớn ≠ thông gió tốt.
Thông gió tốt phụ thuộc vào đường đi của không khí.
- GIẾNG TRỜI CÒN LÀ BÀI TOÁN CỦA MƯA, ÂM THANH VÀ BẢO TRÌ
Một giếng trời đẹp trên bản vẽ vẫn phải trả lời được những câu hỏi rất thực tế:
Nếu mưa lớn thì sao?
Thoát nước ở đâu?
Có nguy cơ thấm không?
Kính phía trên vệ sinh bằng cách nào?
Cây xanh bên dưới có đủ điều kiện sống không?
Âm thanh từ tầng trệt có truyền lên các phòng phía trên không?
Với giếng trời mở xuyên nhiều tầng, âm thanh giữa các tầng có thể truyền khá rõ.
Vì vậy, giếng trời không chỉ là một khoảng trống đẹp – nó là một phần của hệ thống vận hành ngôi nhà.
- KHI NÀO NÊN LÀM GIẾNG TRỜI LỚN?
Có những trường hợp giếng trời lớn rất có giá trị.
Ví dụ khi nó trở thành:
Một sân trong.
Một khu vườn giữa nhà.
Một khoảng chuyển tiếp giữa trong và ngoài.
Một không gian kết nối nhiều tầng.
Lúc này, khoảng trống không chỉ phục vụ việc lấy sáng.
Nó trở thành một phần quan trọng của concept kiến trúc.
Cây xanh.
Ánh sáng.
Bóng đổ.
Gió.
Vật liệu.
Tầm nhìn giữa các tầng.
Tất cả cùng tạo nên trải nghiệm không gian.
Khi đó, diện tích dành cho khoảng trống không phải là diện tích “mất đi”.
Nó đang tạo giá trị cho những không gian xung quanh.
GÓC NHÌN CỦA OPENSPACE
Khi thiết kế giếng trời, chúng tôi không bắt đầu bằng câu hỏi:
“Làm bao nhiêu mét vuông?”
Mà bắt đầu từ:
Ánh sáng cần đi đến đâu?
Nắng đến từ hướng nào?
Không khí sẽ đi vào và thoát ra ở đâu?
Khoảng trống này có tạo được cây xanh và tầm nhìn không?
Con người sẽ cảm nhận nó như thế nào khi sống trong nhà?
Từ đó mới quyết định:
Vị trí – kích thước – tỷ lệ – mái che – lam – cây xanh – vật liệu.
Giếng trời không phải càng lớn càng tốt.
Quá nhỏ → có thể không giải quyết đủ ánh sáng và thông thoáng.
Quá lớn → có thể gây nóng, chói, chiếm diện tích và phát sinh những vấn đề vận hành khác.
Giá trị của giếng trời nằm ở sự cân bằng.
Giếng trời tốt không phải là giếng trời đưa nhiều ánh sáng nhất vào nhà.
Mà là giếng trời đưa ĐÚNG LƯỢNG ÁNH SÁNG – ĐÚNG VỊ TRÍ – và tạo ra một không gian dễ chịu.
Bởi trong kiến trúc, đôi khi giá trị không nằm ở việc mở thật lớn.
Mà nằm ở việc biết mở bao nhiêu là đủ.
OPENSPACE ARCHITECTS
“Kiến tạo không gian – Giá trị bền vững”
——————————–
CÔNG TY TNHH THIẾT KẾ – XÂY DỰNG KHÔNG GIAN MỞ (OPEN SPACE)
Địa chỉ: 384/13 Cộng Hòa, P.Tân Bình, TP.HCM
Hotline: (+84) 28 3 811 8806 – (+84) 0902304089 – (+84) 387 78 05 78
Mail: contact@openspace.com.vn
Website: www.openspace.com.vn
#OpenSpace – “Kiến tạo không gian – Giá trị bền vững”
#giengtroi #anhsang #thonggio #OpenSpaceArchitects #BietThuCaoCap #DesignAndBuild
